{"id":238,"date":"2016-06-02T22:46:58","date_gmt":"2016-06-02T21:46:58","guid":{"rendered":"http:\/\/psychoterapia-uk.pl\/?p=238"},"modified":"2016-06-02T23:03:02","modified_gmt":"2016-06-02T22:03:02","slug":"charakterystyka-funkcjonowania-rodziny-z-problemem-alkoholowym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/2016\/06\/02\/charakterystyka-funkcjonowania-rodziny-z-problemem-alkoholowym\/","title":{"rendered":"Charakterystyka funkcjonowania rodziny z problemem alkoholowym"},"content":{"rendered":"\"Facebook\"<\/a>

\"alcohol-428392__180\"Wed\u0142ug WHO alkoholicy to osoby pij\u0105ce nadmiernie, u kt\u00f3rych zale\u017cno\u015b\u0107 od alkoholu jest taka, \u017ce wykazuj\u0105 oni b\u0105d\u017a wyra\u017ane zaburzenia psychiczne, b\u0105d\u017a te\u017c objawy zak\u0142\u00f3caj\u0105ce ich zdrowie fizyczne i psychiczne, ich stosunki z osobami drugimi i ich zachowanie spo\u0142eczne i ekonomiczne, b\u0105d\u017a te\u017c wykazuj\u0105 objawy zwiastuj\u0105ce zaburzenia tego rodzaju (Jarosz, Cwynar, 1983).<\/p>\n

Rozwini\u0119cie si\u0119 alkoholizmu zale\u017cy od wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania trzech grup czynnik\u00f3w patogenetycznych: wp\u0142yw\u00f3w spo\u0142eczno \u2013 kulturowych, predyspozycji osobniczych i w\u0142asno\u015bci farmakologicznych etanolu. \u015arodowisko spo\u0142eczne, w jakim \u017cyje i wzrasta jednostka decyduje ile i jak cz\u0119sto pije alkohol ze wzgl\u0119d\u00f3w obyczajowych. Picie alkoholu jest zjawiskiem akceptowanym spo\u0142ecznie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b uzale\u017cnionych pochodzi z rodzin, w kt\u00f3rych nadu\u017cywano napoj\u00f3w alkoholowych. Picie przybiera charakter instytucjonalny, staje si\u0119 symbolem uczestnictwa w \u015brodowiskach i grupach spo\u0142ecznych. Potomstwo alkoholik\u00f3w cz\u0119\u015bciej popada w uzale\u017cnienie, podobnie jak nast\u0119puj\u0105ce typy osobowo\u015bci: antysocjalni, dziwaczni, osoby z cechami nerwicowymi i osoby nie przejawiaj\u0105ce s\u0142abo\u015bci.<\/p>\n

Etanol to niezb\u0119dny czynnik etiologiczny choroby alkoholowej. Daje po wypiciu gratyfikacje w postaci podniesienia nastroju prawid\u0142owego lub wyr\u00f3wnania nastroju obni\u017conego. Dzia\u0142aj\u0105c wybi\u00f3rczo na OUN, powoduje hamowanie jego czynno\u015bci i dominacj\u0119 o\u015brodk\u00f3w podkorowych przejawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 utrat\u0105 samokontroli i wyg\u00f3rowanymi reakcjami emocjonalnymi (Jarosz, Cwynar, 1983).<\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym czynnikiem stabilizuj\u0105cym b\u0105d\u017a zaburzaj\u0105cym rozw\u00f3j podstawowych struktur psychicznych u dzieci s\u0105 wzorce relacji rodzic \u2013 dziecko. Badania dowodz\u0105, \u017ce dzieje si\u0119 to bez wzgl\u0119du na etap rozwojowy i status zwi\u0105zany z prac\u0105 matki lub status ma\u0142\u017ce\u0144ski rodzic\u00f3w. Rodzice szcz\u0119\u015bliwi w swoim zwi\u0105zku s\u0105 wra\u017cliwi na potrzeby rozwojowe dzieci, ponadto atmosfera rodzinna w tym przypadku pozwala dziecku na budowanie dojrza\u0142ej to\u017csamo\u015bci. Konflikty w domu rodzinnym, a zw\u0142aszcza post\u0119powanie rodzic\u00f3w cechuj\u0105ce si\u0119 wrogo\u015bci\u0105 i brakiem racjonalnego nadzoru, przymusem i odrzuceniem powoduj\u0105 wyst\u0119powanie zaburze\u0144 rozwojowych, takich jak agresywno\u015b\u0107, przest\u0119pczo\u015b\u0107, zaburzenia psychiczne, szkolne niepowodzenia oraz nadu\u017cywanie \u015brodk\u00f3w odurzaj\u0105cych (Plopa, 2004).<\/p>\n

Zaburzenia wi\u0119zi interpersonalnych w rodzinach alkoholowych mog\u0105 przybiera\u0107 form\u0119 aktywn\u0105, czyli jawnej agresji (k\u0142\u00f3tnie, wrogo\u015b\u0107, b\u00f3jki) zwi\u0105zan\u0105 z postaw\u0105 odtr\u0105caj\u0105c\u0105 b\u0105d\u017a form\u0119 dystansu powsta\u0142ego na tle braku uczu\u0107 pozytywnych, oboj\u0119tno\u015bci uczuciowej, zwi\u0105zan\u0105 z postaw\u0105 unikaj\u0105c\u0105. Je\u015bli mi\u0119dzy samymi rodzicami brakuje serdeczno\u015bci, mo\u017ce jej zacz\u0105\u0107 brakowa\u0107 mi\u0119dzy rodzicami a dzie\u0107mi. Dysharmonia w rodzinie dostarcza dziecku wzor\u00f3w agresji, niesta\u0142o\u015bci, wrogo\u015bci i aspo\u0142ecznego zachowania, kt\u00f3re przejmuje na zasadzie procesu modelowania. Harmonia postaw i d\u0105\u017ce\u0144 wychowawczych w \u015bwiecie doros\u0142ych sprzyja harmonijnemu rozwojowi dziecka i kszta\u0142towaniu jego charakteru (Ziemska, 1979).<\/p>\n

Problem alkoholowy w rodzinie z regu\u0142y powoduje zak\u0142\u00f3cenie stosunk\u00f3w mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami, co z kolei mo\u017ce tak\u017ce skutkowa\u0107 zbytni\u0105 koncentracj\u0105 na dziecku. Pretensje do wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka mog\u0105 by\u0107 przenoszone na dziecko. W wyniku braku integracji ma\u0142\u017ce\u0144skiej dziecko mo\u017ce by\u0107 przedmiotem rozgrywki mi\u0119dzy rodzicami, a co za tym idzie \u2013 osob\u0105, z kt\u00f3rej potrzebami nikt si\u0119 nie liczy. Postawa nadmiernej koncentracji na dziecku, kt\u00f3rej przyj\u0119cie ma na celu kompensowanie dziecku braku szcz\u0119\u015bcia rodzinnego wynika z rozczarowania z \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego. Je\u017celi w hierarchii warto\u015bci \u017cycia rodzinnego ma\u0142\u017conk\u00f3w dziecko nie zajmuje w\u0142a\u015bciwego mu miejsca b\u0105d\u017a te\u017c jest ono niepo\u017c\u0105dane, to konsekwencj\u0105 takiego stanu rzeczy mo\u017ce by\u0107 odrzucanie go lub zaniedbywanie przez rodzic\u00f3w.<\/p>\n

Interakcja rodzic \u2013 dziecko jest zdeterminowana przez dwa g\u0142\u00f3wne wymiary rodzicielstwa: opiekowanie si\u0119, czyli ciep\u0142o i wsparcie, a tak\u017ce kontrol\u0119, czyli nadz\u00f3r i dyscyplin\u0119. Ponadto interakcje mi\u0119dzy rodzicem a dzieckiem wyznaczaj\u0105 takie zmienne, jak usposobienie rodzic\u00f3w, ich wzajemne relacje, relacje z rodze\u0144stwem oraz kontekst spo\u0142eczno \u2013 kulturowy, w kt\u00f3rym rodzina funkcjonuje (S\u0119k, 2006). Badania pod\u0142u\u017cne, maj\u0105ce na celu wykazanie r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy dzie\u0107mi z rodzin alkoholik\u00f3w a dzie\u0107mi z rodzin o podobnym statusie spo\u0142ecznym i strukturze, w kt\u00f3rych problem alkoholowy nie wyst\u0119puje, wskazuj\u0105 na nast\u0119puj\u0105ce czynniki zwi\u0119kszaj\u0105ce pojawienie si\u0119 zaburze\u0144 psychicznych. Rodzice alkoholicy cz\u0119\u015bciej przejawiaj\u0105 takie zaburzenia, jak depresje, stany l\u0119kowe i zachowania antyspo\u0142eczne ni\u017c rodzice z grupy kontrolnej. Rodzice alkoholicy i niealkoholicy o osobowo\u015bci antyspo\u0142ecznej nawi\u0105zuj\u0105 takie interakcje z dzie\u0107mi, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 ich agresywnym i antyspo\u0142ecznym zachowaniom. Jako\u015b\u0107 \u015brodowiska wychowawczego i poziom stymulacji rozwoju dziecka w rodzinach alkoholowych jest ni\u017csza ni\u017c w rodzinach niskiego ryzyka. Dlatego rozw\u00f3j poznawczy, emocjonalny i spo\u0142eczny dziecka bywa ni\u017cszy i przyczynia si\u0119 do powstania trudno\u015bci szkolnych dziecka. Rodziny alkoholik\u00f3w maj\u0105 zazwyczaj ni\u017cszy status spo\u0142eczno \u2013 ekonomiczny i ni\u017csze wykszta\u0142cenie. Ponadto dzieci os\u00f3b uzale\u017cnionych od alkoholu posiadaj\u0105 wy\u017cszy poziom niekontrolowanych zachowa\u0144 problemowych, co pozwala wnioskowa\u0107 o posiadaniu przez nie typu temperamentu obni\u017caj\u0105cego mo\u017cliwo\u015bci dostosowywania emocji i samokontroli, dlatego staj\u0105 si\u0119 one bardziej podatne w p\u00f3\u017aniejszym okresie \u017cycia na nadu\u017cywanie substancji psychoaktywnych (S\u0119k 2006, 174).<\/p>\n

Upo\u015bledzenie fizyczne i umys\u0142owe dzieci rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy nadu\u017cywaj\u0105 alkohol jest spowodowane najcz\u0119\u015bciej przez wrodzone uszkodzenie p\u0142odu od pocz\u0105tku \u017cycia p\u0142odowego, p\u00f3\u017aniejsze zaburzenie w czasie rozwoju p\u0142odu lub po urodzeniu dziecka wskutek z\u0142ych warunk\u00f3w domowych. Niekorzystna sytuacja rodzinna wi\u0105\u017ce si\u0119 najcz\u0119\u015bciej z zaniedbywaniem dziecka. S\u0105 to braki w od\u017cywianiu, ubraniu, a zw\u0142aszcza ra\u017c\u0105ce braki w wychowywaniu i agresywne zachowanie rodzic\u00f3w wobec dzieci. Tego rodzaju \u015brodowisko rodzinne jest pozbawione warunk\u00f3w do prawid\u0142owego rozwoju dziecka. K\u0142\u00f3tnie, bicie i deprywacja dzieci powoduje g\u0142\u0119bokie uszkodzenie psychiki, niedorozw\u00f3j fizyczny oraz braki w przystosowaniu do \u017cycia spo\u0142ecznego (Troszy\u0144ski, 1966).<\/p>\n

Rodzice alkoholicy i niealkoholicy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 pod wzgl\u0119dem sprawowania funkcji rodzicielskich. Ci pierwsi stanowi\u0105 heterogeniczn\u0105 grup\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105c\u0105 si\u0119 w du\u017cym stopniu stylem sprawowania funkcji rodzicielskich i stopnia zr\u00f3\u017cnicowania pod wzgl\u0119dem stosowania agresji, przemocy, czy zaniedbywania dzieci (S\u0119k 2006). Alkohol t\u0142umi wy\u017csze uczucia, os\u0142abia wol\u0119. Post\u0119puj\u0105ca degradacja psychiczna i umys\u0142owa nadu\u017cywaj\u0105cych alkoholu powoduje oboj\u0119tnienie ich na potrzeby swojej rodziny. Atmosfera domowa nie sprzyja osi\u0105gni\u0119ciom szkolnym ich dzieci. Brak ciszy, napi\u0119ta atmosfera, l\u0119k to przyczyny z\u0142ych stopni, wagar\u00f3w, a w nast\u0119pstwie – przest\u0119pczo\u015bci. Dalsza demoralizacja ju\u017c w grupach przest\u0119pczych skutkuje cynizmem i wrogo\u015bci\u0105 do spo\u0142ecze\u0144stwa (Troszy\u0144ski, 1966).<\/p>\n

Surowe oddzia\u0142ywanie ojca na dziecko wraz z niezgodnym wsp\u00f3\u0142\u017cyciem rodzic\u00f3w ma najwi\u0119kszy wp\u0142yw, je\u017celi chodzi o hierarchi\u0119 intensywno\u015bci bod\u017ac\u00f3w decyduj\u0105cych o pojawieniu si\u0119 u dzieci ostrych prze\u017cy\u0107 l\u0119kowych. Kolejne miejsce zajmuje wybuchowe zachowanie ojca, potem stosunek matki do dziecka. Najmniejszy wp\u0142yw ma wybuchowe zachowanie matki. Z bada\u0144 wynika, i\u017c osoba ojca jest najsilniejszym bod\u017acem napi\u0119\u0107 l\u0119kowych, nieopanowane, wybuchowe i gwa\u0142towne zachowanie ojca stanowi wa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142o l\u0119k\u00f3w<\/p>\n

Uzale\u017cniony od alkoholu ojciec staje si\u0119 nieobecny w \u017cyciu rodziny. Jego nieobecno\u015b\u0107 jest przyczyn\u0105 obni\u017conego poczucia bezpiecze\u0144stwa u dziecka. Nie ma ono zaufania do siebie, mo\u017ce si\u0119 te\u017c obwinia\u0107 za nieobecno\u015b\u0107 rodzica, dlatego ma problemy z nawi\u0105zaniem prawid\u0142owych relacji z r\u00f3wie\u015bnikami. Os\u0142abia to jego motywacj\u0119 do osi\u0105gni\u0119\u0107, obni\u017ca samoocen\u0119 i wywo\u0142uje nadmiern\u0105 podatno\u015b\u0107 na wp\u0142yw grupy. Nieobecno\u015b\u0107 ojca odbija si\u0119 silniej na ch\u0142opcach. Wskutek braku identyfikacji z w\u0142asn\u0105 p\u0142ci\u0105 i rol\u0105 z ni\u0105 z\u0142\u0105czon\u0105 mog\u0105 mie\u0107 w przysz\u0142o\u015bci trudno\u015bci z podj\u0119ciem roli m\u0119skiej w ma\u0142\u017ce\u0144stwie i rodzinie (Kr\u00f3l, 1989).<\/p>\n

Ojc\u00f3w alkoholik\u00f3w cechuje brak g\u0142\u0119bszego zainteresowania losem dzieci. Z regu\u0142y podstawowe informacje na ten temat uzyskuje od matki. Brak kontaktu z ojcem mo\u017ce powodowa\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju zaburzenia w przystosowaniu dziecka, w tym agresj\u0119. Dzieci, szczeg\u00f3lnie ch\u0142opcy s\u0105 s\u0142abiej przystosowani, l\u0119kliwi, zale\u017cni od otoczenia, cz\u0119sto ujawniaj\u0105 wrogo\u015b\u0107, nie identyfikuj\u0105 si\u0119 z rolami charakterystycznymi dla w\u0142asnej p\u0142ci (W\u00f3jcik, 1982).<\/p>\n

Z przeprowadzonych bada\u0144 nad rodzinami (Gerstmann, 1956), w kt\u00f3rych istotne znaczenie dla sposobu \u017cycia rodziny mia\u0142a matka, poniewa\u017c najcz\u0119\u015bciej przebywa\u0142a z dzie\u0107mi i kierowa\u0142a ich post\u0119powaniem, wynika, i\u017c mi\u0119dzy ojcami i badanymi nie by\u0142o silnej wi\u0119zi uczuciowej. Spos\u00f3b zachowania ojca w domu jest w takim przypadku ca\u0142kowicie oboj\u0119tny dla pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w rodziny. Postaw\u0119 ojca cechuje ub\u00f3stwo kontakt\u00f3w i emocji skierowanych do rodziny. Chwile kontaktu s\u0105 bardzo rzadkie, kr\u00f3tkie i pozbawione wyrazu emocjonalnego. Dzieci, pozbawione silnych uczu\u0107 rodzinnych, nie czuj\u0105 si\u0119 przez to osamotnione i nie odczuwaj\u0105 braku mi\u0142o\u015bci ojca. Matki, kieruj\u0105ce losem dzieci, cz\u0119sto zbyt surowe, mimo to s\u0105 obiektem przywi\u0105zania dzieci, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 jej surowe post\u0119powanie usprawiedliwia\u0107 w swoich oczach. Surowo\u015b\u0107 matki jest w inny spos\u00f3b odbierana ni\u017c surowo\u015b\u0107 ojca. Na tym gruncie kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 l\u0119ki dzieci wobec matki.<\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n

Jarosz M., Cwynar S., (red.), (1983). Podstawy psychiatrii<\/i>. Warszawa: Pa\u0144stwowy Zak\u0142ad Wydawnictw Lekarskich.<\/p>\n

Plopa M., (2004). Psychologia rodziny: teoria i badania<\/i>. Elbl\u0105g: Wyd. Elbl\u0105skiej Uczelni Humanistyczno \u2013 Ekonomicznej.<\/p>\n

Ziemska M., (1979). Rodzina a osobowo\u015b\u0107<\/i>. Warszawa: Wiedza Powszechna.<\/p>\n

S\u0119k H., (2006). Psychologia kliniczna<\/i>. t. 2. Warszawa: PWN.<\/p>\n

Kr\u00f3l, J., (1989). Postawy rodzicielskie, poziom samoakceptacji a poj\u0119cie Boga<\/i>, Lublin: Wyd. KUL.<\/p>\n

Troszy\u0144ski M., (1966). Alkohol a potomstwo<\/i>. Warszawa: Pa\u0144stwowy Zak\u0142ad Wydawnictw Lekarskich.<\/p>\n

W\u00f3jcik D., (1982). \u015arodowisko rodzinne a agresywno\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy. W: Funkcjonowanie rodziny a problemy profilaktyki spo\u0142ecznej i resocjalizacji<\/i>, Ziemska M., Kwak A., (red.). Warszawa: Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego.<\/p>\n

Gerstmann S., (1956). Wp\u0142yw rodzic\u00f3w na zaburzenia emocjonalno\u015bci uczni\u00f3w<\/i>. Toru\u0144: Towarzystwo Naukowe w Toruniu.<\/p>\n\"Facebook\"<\/a>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wed\u0142ug WHO alkoholicy to osoby pij\u0105ce nadmiernie, u kt\u00f3rych zale\u017cno\u015b\u0107 od alkoholu jest taka, \u017ce wykazuj\u0105 oni b\u0105d\u017a wyra\u017ane zaburzenia psychiczne, b\u0105d\u017a te\u017c objawy zak\u0142\u00f3caj\u0105ce ich zdrowie fizyczne i psychiczne, …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":247,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,6,5,8],"tags":[],"class_list":["post-238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-kiedy-cos-jest-nie-tak","category-sytuacje-obciazajace-psychicznie","category-uzaleznienia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=238"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":249,"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238\/revisions\/249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/247"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychoterapia-uk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}